चन्द्र जी थेसिसको महत्व थाहा छ?

एउटा लेखमा यस्तो पढ्नु पर्यो "
हाम्रो चुनावी घोषणापत्र एमएको थेसिस जस्तो भयो"। यो कुनै चानचुने मान्छेले भनेको कुरा होइन । विद्यार्थी राजनीतिबाट मुलधारको राजनीतिमा स्थान बनाउन आइपुगेका चन्द्र भन्डारीको हो ।  यसबाट हाम्रो राजनीतिक नेतृत्व कतिसम्म सतही छ भन्ने कुराको पुष्टि हुन्छ ।
जुनसुकै तहको भए पनि थेसिस आफैमा असाध्यै महत्वपूर्ण र गरिमामय कुरा हो । गहन अध्ययन , खोज र अनुसन्धानको निस्कर्ष नै शोधपत्र हुने गर्दछन । शोधपत्रहरुले नै मानव ज्ञानको क्षितिज फराकिलो बनाउने गर्दछन । बिश्वबिद्धालयको माथिल्लो तह  अर्थात स्नातकोत्तर तहको शोधपत्रको समेत आफ्नै महत्व रहने गरेको छ । प्राज्ञिक क्षेत्रलाइ मह्त्व दिइने देशहरुमा शोधपत्रलाइ विशेष चासोका साथ हेरिने गरिन्छ र त्यसको निचोडलाइ प्रयोगमा ल्याउने यथासम्भव प्रयत्न गरिन्छ । अझ कतिपय राजनीतिज्ञहरु समेत सोधकार्यमा संलग्न रहेको पाइन्छ  । अमेरिकि पुर्बरास्ट्रपती बाराक ओबामाले आफू पदमा छदै प्रकाशित गरेको शोधपत्र  होस वा रास्ट्रपतीका प्रत्यासी अल गोरले ग्लोबल वार्मिङ्गका बारे गरेका खोज अहिले पनि चर्चाका बिषय छन ।
हाम्रो देशको शिक्षा कहाँनेर छ भन्ने कुरा यहाँको शोध संस्कृति हेरेरै थाहा हुन्छ । प्राय क्याम्पसका गेटमा शोधकार्य गरिदिने ब्यापारीको प्रचार भेटिन्छ भने शोध भनेको अंक ल्याउन मात्र हो भन्ने बुझाइ स्थापित भैसकेको छ । त्यसैले चन्द्र भन्डारीले घोषणा पत्रलाइ थेसिस भनेको हुनु पर्छ्। जसको प्रयोजन मत तान्न मात्र होस
एक त शोधपत्र हरुको यो हविगत बनाउन चन्द्र भण्डारी हरुको पनि भुमिका छ । विद्यार्थी नेताहरुले बकम्फुसे आन्दोलनको साटो बिश्वबिद्यालयको उन्नतिको लागि आन्दोलन गरेको भए र शोध संस्कृति बिकास गरेको भए सायद बिश्वबिद्यालयकै गरिमा उच्च हुन्थ्यो । अर्को तर्फ आफुलाइ पिएचडि स्कलर बताउने भन्डारीले शोधको महत्व नै नबुझेको समेत मान्न सकिन्छ  ।
तर जेसुकै भएपनी भन्डारीले गरेको तुलना क्षम्य पक्कै छैन । सुसंस्कृत समाजमा भएको भए उहाँले सार्वजनिक माफी माग्नुपर्ने थियो तर चाटुकारले भरिएको समाजमा पक्कै उहाँले ताली पाउनुहुने छ ।

पाइथागोरस नबुझेका सन्चार राज्यमन्त्री

“ Politics is for the moment and equation is for eternity."
Albert Einstein

हिजो एउटा अनलाइनमा माननीय सन्चार राज्यमन्त्रीको अन्तरबार्ता हेर्दै थिएँ । भागभन्डाको बारे उहाँले यसो भन्नुभएछ । " सुत्रहरुमात्रै खेती गर्ने अर्को पाइथागोरस हामीकहाँ नजन्मियुन "  सरकारको प्रबक्ताको यो उदेकलाग्दो अभिव्यक्ति हाम्रो नेतृत्व बिज्ञानप्रती कति उदासिन छ भनेर बुझ्न पर्याप्त छ।  त्यसैले म यहाँ  पाइथागोरस को चर्चाबाट कुरा सुरु गर्दै छु ।

बिश्वमा बिरलै भेटिने महान गणितज्ञ हुन पाइथागोरस । उनी एकै ब्यक्ती हुन वा भिन्न भिन्न ब्यक्तीको समूह भन्ने कुरामा यदाकदा बिबाद भेटिए पनि उनले प्रतिपादन गरेको ज्यामितीको सिद्धान्त अहिले पनि अकाट्य छ । पाइथागोरस नजन्मिएका भए सायद यति सजिलै बिज्ञानको बिकास हुँदैनथियो होला । सबै क्लासिकल थ्योरीमा पाइथागोरस अकाट्य छन भन्दा पनि हुन्छ । उनलाइ मन पराउने वा मन नपराउने जसले पनि उनको सिद्धान्त अस्विकार गर्न सकेका छैनन ।

तर्क उठ्न सक्छ कहाँ गणितज्ञ पाइथागोरस कहाँ अनिश्चितताले भरिएको राजनीति । हो राजनीतिमा गणितको थ्योरी काम नलाग्न सक्छ  । अझै दुई पार्टीको एकीकरणको भागबन्डामा पक्कै गणित प्रयोगमा न आउला  ( गेम थ्योरीको प्रयोगलाइ बिर्सिनेहो भने) । तर त्यो भन्दैमा पाइथागोरस जोडिनु पर्ने कारण के? कि त माननियले पाइथागोरसले प्रतिपादन गरेको तथ्यहरु बुझ्नुभएन  । कि त उहाँले पाइथागोरस भन्ने ब्यक्ती  सुत्र बनाउँदै वस्ने बेकारी हो भनेर बुझ्नुभयो । पत्रकारिताबाट राजनीतिमा आएको ब्यक्तीलाइ गणितको बारे सबै कुरा थाहा हुन्छ भन्नू पक्कै गलत हो । तर संचार मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेको मानिस हचुवामा बोल्न मिल्छ?

र अन्त्यमा राजनीतिमा पाइथागोरस साध्य खोज्नु पक्कै मुर्खता हो तर पनि आजको कुरा भोलि सम्म नटिक्ने राजनीतिको बोलवाला चलेको बेला सबैले मान्ने र मान्नै बाध्य बनाउने राजनीतिक " पाइथागोरस साध्य" को जरुरी छ  । अर्थात नेपाली राजनीतिमा पाइथागोरस जन्मिनु जरुरी छ ।

सिन्डिकेटलाइ खेद गाउँबाट

सिन्डिकेट देखाएर जनता तर्सायो
नतर्सिने मयुरलाइ ढुङ्गा बर्सायो
लाखौ लाख ठगी खायो हाम्रो नाउँबाट
ठगिखाने सिन्डिकेटलाइ खेद गाउँबाट

नयाँ बस राजमार्गमा गुड्न नपाउने रे
उसको आदेसवाहेक कोहि कुद्न नपाउने रे
थोत्रो बस चलाउँछ नयाँ भनेर
गुन्द्रुक जस्तै मान्छे खाँद्छ सेवा भनेर

ब्यबसाही भन्छ तर लुटेरा छ रुप
यसको थेगो बनेको छ सकेजती लुट
सरकारलाइ थर्काएर वच्ने दाउ छ रे
अझै लुट्न पाउ भन्ने नारा लाउँछ रे

सिट यति साँघुरो कि घुँडा धसिन्छ
बर्खामास गाडिभित्रै पानी बर्सिन्छ
अब कति सहनु यिनको अत्याचार
सिन्डिकेटी लुटेरालाइ पार नांगेझार

मौका यहि हो जनता अब नडराउ
दुई तिहाइको सरकार तिमी खुट्टा नकमाउ
अब आवाज उठाउनु छ सहर गाउँबाट
लुटतन्त्रको अन्त्य गरौँ आफ्नो ठाउँबाट